دیوان حافظ · غزل ۳۰۹
فال حافظ غزل ۳۰۹: عشقبازی و جوانی و شراب لعلفام
مضمون: بزم کامل و شادکامی
عشقبازی و جوانی و شراب لعلفام
مجلس انس و حریف همدم و شرب مدام
◆ بیت شاهد فال
ساقی شکردهان و مطرب شیرینسخن
همنشینی نیککردار و ندیمی نیکنام
شاهدی از لطف و پاکی رشک آب زندگی
دلبری در حسن و خوبی غیرت ماه تمام
بزمگاهی دلنشان چون قصر فردوس برین
گلشنی پیرامنش چون روضه دارالسلام
صفنشینان نیکخواه و پیشکاران باادب
دوستداران صاحباسرار و حریفان دوستکام
باده گلرنگ تلخ تیز خوشخوار سبک
نقلش از لعل نگار و نقلش از یاقوت خام
غمزه ساقی به یغمای خرد آهخته تیغ
زلف جانان از برای صید دل گستردهدام
نکتهدانی بذلهگو چون حافظ شیرینسخن
بخششآموزی جهانافروز چون حاجی قوام
هر که این عشرت نخواهد خوشدلی بر وی تباه
وان که این مجلس نجوید زندگی بر وی حرام
معنی واژههای دشوار
- لعلفام
- به رنگ لعل، سرخ درخشان
- شرب مدام
- نوشیدن پیوسته؛ مدام نیز نام شراب است
- ندیم
- همنشین و همصحبت خاص
- دارالسلام
- سرای سلامت و آرامش؛ از نامهای بهشت
- نقل
- تنقلات و خوراکی که با شراب میخورند
- آهخته
- از نیام کشیده
- بذلهگو
- شوخطبع و لطیفهگو
- یغما
- غارت و تاراج
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل تصویری از بزمی بینقص است: عشقبازی و جوانی و شراب لعلفام، مجلس انس و حریف همدم، ساقی شکردهان و مطرب شیرینسخن، همنشین نیککردار و ندیم نیکنام. بزمگاه چون قصر فردوس برین است و گلشنی چون باغ بهشت پیرامونش. صفنشینان نیکخواهاند و پیشکاران باادب و دوستان رازدار. این فال برای تو نشانه روزهای پر از همدلی و شادی است؛ دورهای که در آن پیرامونت با کسانی پر میشود که خیرت را میخواهند. حافظ به ما نشان میدهد که شادکامی واقعی، تنها از باده و گل نیست، بلکه از همنشینان خوب، ادب، رازداری و نیکنامی است. او حتی از حاجی قوام یاد میکند که بخشش را به جهان میآموزد. بیت پایانی هشداری لطیف دارد: هر که این شادی را نخواهد، خوشدلی بر او تباه است. یعنی اگر فرصت دیدار، شادی و دوستی پیش آمده، آن را از خودت دریغ مکن. در روزهای پیش رو، بزمی از دوستی و آرامش در انتظار توست؛ دلت را برای آن باز کن.
راهنمایی برای نیت شما
این هفته جمعی کوچک از دوستان خوب و خوشنام را گرد هم بیاور، حتی برای یک چای ساده. در انتخاب همنشینانت دقت کن و کسانی را برگزین که نیکخواه و رازدارند. از شادیهای پاک و ساده زندگی بهره ببر و آنها را به بهانه گرفتاری عقب نینداز. بخشندگی را هم فراموش نکن.