دیوان حافظ · غزل ۳۱۰
فال حافظ غزل ۳۱۰: مرحبا طایر فرخ پی فرخنده پیام
مضمون: خبر خوش و آغاز سفر
مرحبا طایر فرخ پی فرخنده پیام
خیر مقدم چه خبر؟ دوست کجا؟ راه کدام؟
◆ بیت شاهد فال
یا رب این قافله را لطف ازل بدرقه باد
که از او خصم به دام آمد و معشوقه به کام
ماجرای من و معشوق مرا پایان نیست
هر چه آغاز ندارد نپذیرد انجام
گل ز حد برد تنعم نفسی رخ بنما
سرو مینازد و خوش نیست خدا را بخرام
زلف دلدار چو زنار همیفرماید
برو ای شیخ که شد بر تن ما خرقه حرام
مرغ روحم که همیزد ز سر سدره صفیر
عاقبت دانه خال تو فکندش در دام
چشم بیمار مرا خواب نه در خور باشد
من له یقتل داء دنف کیف ینام؟
تو ترحم نکنی بر من مخلص گفتم
ذاک دعوای و ها انت و تلک الایام
حافظ ار میل به ابروی تو دارد شاید
جای در گوشه محراب کنند اهل کلام
معنی واژههای دشوار
- طایر
- پرنده
- فرخپی
- خجستهقدم، کسی که آمدنش مبارک است
- بدرقه
- همراه و نگهبانی که مسافر را تا جایی میرساند
- تنعم
- ناز و نعمت و خوشگذرانی
- زنار
- کمربندی که مسیحیان و زرتشتیان میبستند
- سدره
- درخت سدرةالمنتهی در آسمان هفتم
- صفیر
- بانگ و آواز پرنده
- دنف
- بیمار سخت و فرسوده
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با استقبالی گرم آغاز میشود: آفرین ای پرنده خجستهپی که پیامی فرخنده آوردهای؛ خوش آمدی، چه خبر؟ دوست کجاست؟ راه کدام است؟ بیت شاهد نشان میدهد که خبری در راه است و تو در آستانه دانستن مسیری تازه ایستادهای. حافظ برای این قافله دعا میکند که لطف ازل بدرقهاش باشد، زیرا به برکت آن، دشمن به دام افتاد و معشوق به کام رسید. یعنی کاری که آغاز کردهای یا سفری که در پیش داری، با حمایتی پنهان همراه است. او سپس میگوید ماجرای من و معشوق پایانی ندارد، زیرا هر چه آغاز ندارد پایان هم نمیپذیرد؛ پیوندی که ریشه در جان دارد، با گذر زمان گسسته نمیشود. حافظ از گل که در ناز زیادهروی کرده و سرو که مینازد، میخواهد یار رخ بنماید و بخرامد. مرغ روحش که بر سدره نغمه میخواند، سرانجام در دام خال یار افتاد. در روزهای پیش رو، پیامی را که میرسد با دل باز بپذیر و بپرس راه کدام است؛ پاسخ روشن خواهد بود.
راهنمایی برای نیت شما
گوش و چشمت را برای خبرها و نشانههای تازه باز نگه دار و آنها را نادیده نگیر. اگر فرصتی برای سفر یا آغاز کاری پیش آمد، با دعا و برنامه به استقبالش برو. پیوندهای ریشهدارت را قدر بدان و نگران گسستنشان نباش. پرسیدن را دست کم نگیر؛ راه درست را گاهی کسی دیگر نشانت میدهد.