فال حافظ غزل ۳۱۵: به غیر از آن که بشد دین و دانش از دستم

ای صاحب فال، حافظ در این غزل از عاشقی می‌گوید که دین و دانش از دستش رفته و می‌پرسد از این عشق چه طرفی بسته است. شاید تو نیز این روزها از خود می‌پرسی آن همه دل‌دادگی و زحمت چه حاصلی داشته است. اما شاعر پاسخ را در بیت دوم می‌دهد: هرچند غم یار خرمن عمرش را به باد داده، به خاک پای او سوگند که عهد نشکسته است. ارزش راه تو در همین وفاداری است، نه در نتیجه‌ای که فوراً ببینی. او خود را چون ذره‌ای حقیر می‌بیند که به دولت عشق به خورشید پیوسته است؛ یعنی کوچکی تو مانع رسیدن نیست، اگر دل به سرچشمه روشنایی بسپاری. حافظ با فروتنی می‌گوید خجالت می‌کشد که خدمتی سزاوار از دستش برنیامده است. این شرم، نشانه دل بیدار است. با این همه، گلایه‌ای هم دارد که یار مرهمی نفرستاده؛ پس فال تو یادآور است که در کنار وفاداری، صبر کنی تا مهربانی از سوی دیگر نیز برسد.