دیوان حافظ · غزل ۳۲۶
فال حافظ غزل ۳۲۶: در نهانخانه عشرت صنمی خوش دارم
مضمون: خوشدلی در گذر روزگار
در نهانخانه عشرت صنمی خوش دارم
کز سر زلف و رخش نعل در آتش دارم
عاشق و رندم و میخواره به آواز بلند
وین همه منصب از آن حور پریوش دارم
گر تو زین دست مرا بی سر و سامان داری
من به آه سحرت زلف مشوش دارم
گر چنین چهره گشاید خط زنگاری دوست
من رخ زرد به خونابه منقش دارم
گر به کاشانه رندان قدمی خواهی زد
نقل شعر شکرین و می بیغش دارم
ناوک غمزه بیار و رسن زلف که من
جنگها با دل مجروح بلاکش دارم
حافظا چون غم و شادی جهان در گذر است
بهتر آن است که من خاطر خود خوش دارم
◆ بیت شاهد فال
معنی واژههای دشوار
- نهانخانه
- خلوتگاه، اتاق پنهان
- عشرت
- خوشگذرانی و شادمانی
- نعل در آتش داشتن
- کنایه از بیقراری و اشتیاق سوزان
- مشوش
- آشفته، پریشان
- خط زنگاری
- موی نورسته سبزفام بر چهره
- خونابه
- آب آمیخته به خون؛ اشک خونین
- منقش
- نقشدار، نگارین
- رسن
- ریسمان، طناب
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل از صنمی دلنواز در نهانخانه عشرت خود میگوید که از سر زلف و رخسارش نعل در آتش دارد؛ یعنی دلش بیقرار و مشتاق است. او با صدای بلند خود را عاشق و رند و میخواره میخواند و همه این منصبها را از آن حور پریوش میداند. شاید تو نیز دلبستگیای داری که تو را بیسروسامان کرده و از ناز و بیاعتنایی آن خستهای. شاعر در کاشانه رندان نقل شعر شکرین و می بیغش آماده کرده است؛ یعنی دلش را برای پذیرایی از یار مهیا نگه داشته است. اما بیت پایانی این غزل، شاهبیت فال توست: چون غم و شادی جهان در گذر است، بهتر آن است که خاطر خود را خوش نگه داری. نه غم امروز ماندگار است و نه شادیای که دیروز داشتی. فال تو دعوتی است به سبکبالی و آرامش؛ حال خوبت را به گروی رفتار دیگران مگذار و از لحظههای پاک زندگی بهره ببر.
راهنمایی برای نیت شما
غم امروز را بزرگتر از آنچه هست نبین؛ این هم میگذرد. شادیات را به رفتار یک نفر وابسته نکن و برای خودت لحظههای آرام و دلپذیر بساز. با دوستان یکدل وقت بگذران، از هنر و زیبایی لذت ببر و فکر را از نگرانیهای بیحاصل آزاد کن. دل خوش، بهترین سرمایه راه است.