دیوان حافظ · غزل ۳۵۳
فال حافظ غزل ۳۵۳: من ترک عشق شاهد و ساغر نمیکنم
مضمون: عزم استوار عاشق
من ترک عشق شاهد و ساغر نمیکنم
صد بار توبه کردم و دیگر نمیکنم
باغ بهشت و سایه طوبی و قصر و حور
با خاک کوی دوست برابر نمیکنم
تلقین و درس اهل نظر یک اشارت است
گفتم کنایتی و مکرر نمیکنم
هرگز نمیشود ز سر خود خبر مرا
تا در میان میکده سر بر نمیکنم
ناصح به طعن گفت که رو ترک عشق کن
محتاج جنگ نیست برادر نمیکنم
◆ بیت شاهد فال
این تقویام تمام که با شاهدان شهر
ناز و کرشمه بر سر منبر نمیکنم
حافظ جناب پیر مغان جای دولت است
من ترک خاکبوسی این در نمیکنم
معنی واژههای دشوار
- شاهد
- زیباروی؛ در عرفان، جلوه حق
- طوبی
- درختی در بهشت با سایهای گسترده
- حور
- زنان سیهچشم بهشتی
- تلقین
- یاد دادن، در دل کسی نشاندن سخن
- اهل نظر
- صاحبان بینش، اهل معرفت
- کنایت
- سخن پوشیده و غیرمستقیم
- ناصح
- پنددهنده، نصیحتگر
- خاکبوسی
- بوسیدن خاک درگاه؛ نهایت فروتنی و ارادت
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سراسر سخن از عزمی است که با هیچ طعنهای سست نمیشود. حافظ میگوید ترک عشق شاهد و ساغر نمیکنم؛ صد بار توبه کردم و دیگر چنین نمیکنم. او حتی باغ بهشت و سایه طوبی و قصر و حور را با خاک کوی دوست برابر نمیداند. بیت شاهد با لحنی آرام و قاطع پاسخ ناصح را میدهد: گفت برو و عشق را ترک کن؛ برادر، نیازی به جنگ نیست، نمیکنم. این فال به تو میگوید اگر به راهی که برگزیدهای یقین داری، لازم نیست با منتقدان درگیر شوی؛ کافی است آرام و استوار بر تصمیمت بمانی. حافظ یادآوری میکند که درس اهل نظر یک اشارت است و تکرار نمیخواهد؛ آنان که باید بفهمند، با یک کنایه میفهمند. او میگوید تا سر در میان میکده برنیاورد، از خود خبر نمییابد؛ یعنی شناخت خویش در دل تجربه به دست میآید. در پایان، آستان پیر مغان را جای دولت میداند. وفاداری به آنچه دوستش داری، سرانجام نیکبختی میآورد.
راهنمایی برای نیت شما
اگر تصمیمت را با دل و عقل گرفتهای، وقت و انرژیات را صرف بحث با منتقدان نکن. محترمانه و کوتاه پاسخ بده و به راهت ادامه بده. به جای وعدههای دور، قدر آنچه را اکنون ارزشمند میدانی بدان. با تجربه کردن، خودت را بهتر خواهی شناخت.