دیوان حافظ · غزل ۳۸۶
فال حافظ غزل ۳۸۶: خدا را کم نشین با خرقهپوشان
مضمون: پرهیز از ریاکاران
خدا را کم نشین با خرقهپوشان
رخ از رندان بیسامان مپوشان
◆ بیت شاهد فال
در این خرقه بسی آلودگی هست
خوشا وقت قبای میفروشان
در این صوفیوشان دردی ندیدم
که صافی باد عیش دردنوشان
تو نازکطبعی و طاقت نیاری
گرانیهای مشتی دلقپوشان
چو مستم کردهای مستور منشین
چو نوشم دادهای زهرم منوشان
بیا وز غبن این سالوسیان بین
صراحی خوندل و بربط خروشان
ز دلگرمی حافظ بر حذر باش
که دارد سینهای چون دیگ جوشان
معنی واژههای دشوار
- خرقهپوشان
- صوفیان ظاهرنما که خرقه درویشی میپوشند
- بیسامان
- بیخانومان، آشفته و بیسروسامان
- صوفیوش
- به ظاهر صوفی، صوفینما
- دردنوش
- نوشنده درد ته جام؛ رند قانع
- مستور
- پوشیده، پردهنشین و پاکدامن
- غبن
- زیان، فریب خوردن در داد و ستد
- سالوس
- ریاکار، فریبکار و دورو
- بربط
- سازی زهی شبیه عود
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل با لحنی دوستانه و هشداردهنده به یار میگوید: تو را به خدا کمتر با خرقهپوشان بنشین و روی از رندان بیسامان مپوشان. او میگوید در این خرقه آلودگی بسیار است و خوشا قبای ساده میفروشان که دستکم ریا ندارد. در میان این صوفینمایان دردی ندیده است، یعنی نه سوز دارند و نه صفا. شاعر به یار یادآوری میکند که نازکطبع است و تاب گرانی و سنگینی این دلقپوشان را ندارد. این فال به تو میگوید در انتخاب همنشینانت دقت کن. شاید در اطرافت کسانی هستند که ظاهری آراسته و سخنانی بزرگ دارند، اما دلشان با تو یکی نیست و حضورشان روحت را سنگین میکند. حافظ از تو میخواهد به کسانی نزدیک شوی که اهل دلاند، هرچند ظاهرشان ساده باشد. بیت پایانی نیز گرمای دل شاعر را نشان میدهد؛ سینهای چون دیگ جوشان که از صداقت میجوشد. دوستی صادقانه را بر نمایشهای پرزرقوبرق ترجیح بده.
راهنمایی برای نیت شما
این روزها به جمعهایی که در آن رفتوآمد داری نگاه دوبارهای بینداز. از کسانی که فقط ظاهرسازی میکنند و انرژیات را میگیرند فاصله بگیر و وقتت را با دوستان بیادعا و صادق بگذران. پیش از اعتماد کردن، رفتار آدمها را ببین نه فقط سخنانشان را. به نازکی دل خود احترام بگذار و از آن محافظت کن.