دیوان حافظ · غزل ۳۸۸
فال حافظ غزل ۳۸۸: بهار و گل طربانگیز گشت و توبهشکن
مضمون: شادی بهار و راستی
بهار و گل طربانگیز گشت و توبهشکن
به شادی رخ گل بیخ غم ز دل بر کن
رسید باد صبا غنچه در هواداری
ز خود برون شد و بر خود درید پیراهن
طریق صدق بیاموز از آب صافی دل
به راستی طلب آزادگی ز سرو چمن
◆ بیت شاهد فال
ز دستبرد صبا گرد گل کلاله نگر
شکنج گیسوی سنبل ببین به روی سمن
عروس غنچه رسید از حرم به طالع سعد
بعینه دل و دین میبرد به وجه حسن
صفیر بلبل شوریده و نفیر هزار
برای وصل گل آمد برون ز بیت حزن
حدیث صحبت خوبان و جام باده بگو
به قول حافظ و فتوی پیر صاحب فن
معنی واژههای دشوار
- توبهشکن
- آنچه توبه را برهم میزند و آدمی را به شادی میکشاند
- هواداری
- دوستداری، طرفداری و شیفتگی
- کلاله
- موی پیچیده و حلقهحلقه
- سمن
- یاسمن، گلی سپید و خوشبو
- طالع سعد
- بخت نیک، اختر خجسته
- بعینه
- عیناً، درست همانگونه
- صفیر
- بانگ و آواز پرنده
- بیت حزن
- خانه اندوه؛ اشاره به کلبه احزان یعقوب
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل سرشار از رنگ و بوی بهار است. حافظ میگوید بهار و گل شادیانگیز شدهاند و توبه را میشکنند؛ به شادی روی گل، ریشه غم را از دل برکن. باد صبا رسیده و غنچه از شوق، از خود بیرون شده و پیراهن بر تن دریده است. زلف سنبل بر روی سمن پیچیده و عروس غنچه با طالعی خجسته از حرم بیرون آمده است. بلبل شوریده نیز برای وصل گل از خانه اندوه بیرون آمده و آواز سر داده است. اما در میان این همه زیبایی، بیت شاهد فال درسی ژرف دارد: راه صدق را از آب زلال بیاموز و آزادگی را به راستی از سرو چمن بخواه. آب هرچه را در دل دارد نشان میدهد و سرو هرگز خم نمیشود. این فال به تو مژده دورهای تازه و شاد را میدهد، دورهای که غمهای کهنه کنار میروند. اما کلید بهره بردن از این بهار، صداقت و استواری توست. با دلی روشن و قامتی راست به استقبال روزهای خوش برو.
راهنمایی برای نیت شما
دورهای تازه پیش روی توست؛ غمهای گذشته را رها کن و به روزهای پیش رو با شادی نگاه کن. در رابطهها و کارهایت شفاف و صادق باش و از پنهانکاری دوری کن. استقلال و عزت نفست را حفظ کن و برای خوشایند دیگران از اصول خود کوتاه نیا. از زیباییهای ساده طبیعت برای تازه کردن جانت بهره بگیر.