دیوان حافظ · غزل ۴۱۰
فال حافظ غزل ۴۱۰: ای قبای پادشاهی راست بر بالای تو
مضمون: بخت بلند و عفو
ای قبای پادشاهی راست بر بالای تو
زینت تاج و نگین از گوهر والای تو
آفتاب فتح را هر دم طلوعی میدهد
از کلاه خسروی رخسار مهسیمای تو
جلوهگاه طایر اقبال باشد هر کجا
سایه اندازد همای چتر گردونسای تو
از رسوم شرع و حکمت با هزاران اختلاف
نکتهای هرگز نشد فوت از دل دانای تو
آب حیوانش ز منقار بلاغت میچکد
طوطی خوشلهجه یعنی کلک شکرخای تو
گرچه خورشید فلک چشم و چراغ عالم است
روشناییبخش چشم اوست خاک پای تو
آن چه اسکندر طلب کرد و ندادش روزگار
جرعهای بود از زلال جام جانافزای تو
عرض حاجت در حریم حضرتت محتاج نیست
راز کس مخفی نماند با فروغ رای تو
◆ بیت شاهد فال
خسروا پیرانهسر حافظ جوانی میکند
بر امید عفو جانبخش گنهفرسای تو
معنی واژههای دشوار
- قبا
- جامه بلند جلوباز که روی لباسهای دیگر میپوشیدند
- همای
- پرندهای افسانهای که سایهاش را مایه خوشبختی میدانستند
- گردونسای
- ساینده آسمان؛ بسیار بلند
- آب حیوان
- آب زندگانی که نوشیدنش عمر جاودان میبخشد
- کلک
- قلم نی
- شکرخا
- شکرخاینده؛ شیرینسخن
- پیرانهسر
- در روزگار پیری
- گنهفرسا
- ساینده و زداینده گناه
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل ستایشی است از پادشاهی که قبای شاهی بر قامتش راست آمده و همای اقبال هر جا سایه چترش بیفتد، جلوه میکند. حافظ از دانایی و سخنوری او میگوید، از قلمی که چون طوطی خوشلهجه شکر میخاید و از جامی که آنچه اسکندر جست و نیافت، تنها جرعهای از آن بود. اما برای تو کلید فال در بیت هشتم است: عرض حاجت در آن پیشگاه نیازی به گفتن ندارد، چون هیچ رازی از روشنی رای او پنهان نمیماند. یعنی خواستهای که در دل داری، پیش از آنکه بر زبان بیاوری، دیده شده است. حافظ در پایان با شوخی شیرینی میگوید پیرانهسر جوانی میکند، به امید عفوی که جان میبخشد و گناه میزداید. این فال نشان از اقبال و پشتیبانی دارد؛ شاید کسی بزرگتر یا صاحبنفوذ در کارت یاریات کند. اگر خطایی کردهای، امید به بخشش داشته باش و با فروتنی پیش برو.
راهنمایی برای نیت شما
اگر کارت به تصمیم یا یاری کسی صاحباختیار بستگی دارد، با احترام و صداقت به سراغش برو و خواستهات را روشن و کوتاه بگو. برای خطاهای گذشته عذرخواهی کن و نگران نباش که بخشیده نشوی. سن و گذشته مانع آغاز دوباره نیست؛ اگر شوقی تازه در دل داری، به آن فرصت بده.