دیوان حافظ · غزل ۴۳
فال حافظ غزل ۴۳: صحن بستان ذوقبخش و صحبت یاران خوش است
مضمون: سبکباری و خوشدلی
صحن بستان ذوقبخش و صحبت یاران خوش است
وقت گل خوش باد کز وی وقت میخواران خوش است
از صبا هر دم مشام جان ما خوش میشود
آری آری طیب انفاس هواداران خوش است
ناگشوده گل نقاب آهنگ رحلت ساز کرد
ناله کن بلبل که گلبانگ دلافکاران خوش است
مرغ خوشخوان را بشارت باد کاندر راه عشق
دوست را با ناله شبهای بیداران خوش است
نیست در بازار عالم خوشدلی ور زان که هست
شیوه رندی و خوشباشی عیاران خوش است
از زبان سوسن آزادهام آمد به گوش
کاندر این دیر کهن کار سبکباران خوش است
◆ بیت شاهد فال
حافظا ترک جهان گفتن طریق خوشدلیست
تا نپنداری که احوال جهانداران خوش است
معنی واژههای دشوار
- صحن
- میانه و فضای باز سرا یا باغ
- ذوقبخش
- شادیآفرین و لذتبخش
- طیب انفاس
- خوشبویی و پاکیزگی نفسها
- گلبانگ
- آواز بلند و خوش، بهویژه بانگ بلبل
- دلافکاران
- دلخستگان و عاشقان دردمند
- عیاران
- جوانمردان چابک و زیرک
- دیر کهن
- کنایه از دنیا
- سبکباران
- کسانی که بار تعلق و نگرانی ندارند
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ این غزل را در باغی بهاری سروده است؛ صحن بستان شادیبخش است، یاران گرد هم آمدهاند و نسیم صبا هر دم مشام جان را خوش میکند. اما در میان این شادی، نکتهای تلخ و آگاهکننده هم هست: گل هنوز نقاب نگشوده آهنگ رفتن کرد. یعنی فرصتهای خوش زندگی کوتاهاند و اگر غافل بمانی، از دست میروند. حافظ میگوید در بازار عالم خوشدلی کمیاب است و اگر هست، در شیوه رندی و خوشباشی آزادگان است. بیت شاهد پیام اصلی فال توست: از زبان سوسن آزاده شنیدم که در این دیر کهن، کار سبکباران خوش است. گویا باری سنگین از نگرانی و دلبستگی بر دوش داری که نمیگذارد از امروزت لذت ببری. حافظ یادآوری میکند که گمان مبر جهانداران و صاحبان قدرت خوشحالاند؛ آرامش در سبک کردن بار است، نه در افزودن آن. در روزهای آینده، هرچه کمتر به آنچه نداری بیندیشی و بیشتر قدر یاران و لحظههای خوش را بدانی، دلت گشادهتر میشود.
راهنمایی برای نیت شما
امروز فهرستی از نگرانیهایت بنویس و ببین کدامیک واقعاً در دست توست. بقیه را رها کن. وقتی را با دوستان یکدل بگذران و از فرصتهای کوچک شادی غافل نشو. به زندگی دیگران، بهویژه آنان که ثروت و قدرت بیشتری دارند، حسرت نخور؛ سبکباری و قناعت، راز آسودگی توست.