پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۴۵۱

فال حافظ غزل ۴۵۱: خوش کرد یاوری فلکت روز داوری

مضمون: شکر و سبک‌باری

خوش کرد یاوری فلکت روز داوری

تا شکر چون کنی و چه شکرانه آوری

◆ بیت شاهد فال

آن کس که اوفتاد خدایش گرفت دست

گو بر تو باد تا غم افتادگان خوری

در کوی عشق شوکت شاهی نمی‌خرند

اقرار بندگی کن و اظهار چاکری

ساقی به مژدگانی عیش از درم درآی

تا یک دم از دلم غم دنیا به در بری

در شاه‌راه جاه و بزرگی خطر بسی‌ست

آن به کز این گریوه سبک‌بار بگذری

سلطان و فکر لشکر و سودای تاج و گنج

درویش و امن خاطر و کنج قلندری

یک حرف صوفیانه بگویم اجازت است؟

ای نور دیده صلح به از جنگ و داوری

نیل مراد بر حسب فکر و همت است

از شاه نذر خیر و ز توفیق یاوری

حافظ غبار فقر و قناعت ز رخ مشوی

کاین خاک بهتر از عمل کیمیاگری

شنیدن ۱۱ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

یاوری
یاری کردن، کمک
روز داوری
روز داوری و حکم؛ روز سنجش کار
شکرانه
هدیه‌ای به نشانه سپاس
چاکری
خدمتگزاری، بندگی
مژدگانی
پاداش آورنده خبر خوش
گریوه
گردنه، راه سخت کوهستانی
قلندری
شیوه درویشان آزاده و بی‌قید
نیل مراد
رسیدن به آرزو

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل با مژده‌ای آغاز می‌شود: فلک در روز داوری خوش یاری‌ات کرد؛ حال ببینیم چگونه شکر می‌کنی و چه شکرانه‌ای می‌آوری. بیت شاهد فال تو همین است و از گشایشی خبر می‌دهد که یا رسیده یا در راه است. اما حافظ بی‌درنگ مسئولیت این نعمت را یادآوری می‌کند: آن کس که افتاد، خدا دستش را گرفت؛ پس بر تو لازم است که غم افتادگان را بخوری. یعنی شکر واقعی، دستگیری از دیگران است. او می‌گوید در کوی عشق شوکت شاهی را نمی‌خرند و فروتنی و بندگی می‌خواهند. حافظ در شاه‌راه جاه و بزرگی خطرهای بسیار می‌بیند و توصیه می‌کند از این گردنه سبک‌بار بگذری؛ سلطان در فکر لشکر و تاج است و درویش در امن خاطر. و نکته‌ای صوفیانه نیز می‌گوید: ای نور دیده، صلح بهتر از جنگ و داوری است. پس اگر کار تو به سرانجام خوش رسید یا می‌رسد، با فروتنی، بخشندگی و آشتی‌جویی پاسش بدار تا پایدار بماند.

راهنمایی برای نیت شما

اگر کارت گره‌گشایی شده، سپاسگزاری‌ات را با کمک به کسی که در تنگناست نشان بده. در موفقیت مغرور نشو و بار تعلقات و بلندپروازی‌های بی‌جا را سبک کن. اگر اختلاف یا دعوایی در میان است، صلح را بر پیروزی ترجیح بده. قناعت و آرامش خاطر، از هر ثروتی ارزشمندتر است.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال