دیوان حافظ · غزل ۴۵۶
فال حافظ غزل ۴۵۶: نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی
مضمون: فرصت نوبهار
نوبهار است در آن کوش که خوشدل باشی
که بسی گل بدمد باز و تو در گل باشی
◆ بیت شاهد فال
من نگویم که کنون با که نشین و چه بنوش
که تو خود دانی اگر زیرک و عاقل باشی
چنگ در پرده همین میدهدت پند ولی
وعظت آن گاه کند سود که قابل باشی
در چمن هر ورقی دفتر حالی دگر است
حیف باشد که ز کار همه غافل باشی
نقد عمرت ببرد غصه دنیا به گزاف
گر شب و روز در این قصه مشکل باشی
گر چه راهیست پر از بیم ز ما تا بر دوست
رفتن آسان بود ار واقف منزل باشی
حافظا گر مدد از بخت بلندت باشد
صید آن شاهد مطبوعشمایل باشی
معنی واژههای دشوار
- خوشدل
- شادمان
- در گل باشی
- در خاک باشی؛ کنایه از مرگ
- پرده
- مقام موسیقی؛ نیز پوشش
- قابل
- پذیرا، شایسته
- ورق
- برگ
- نقد عمر
- سرمایه عمر
- به گزاف
- بیهوده، بیحساب
- مطبوعشمایل
- خوشسیما و دلپسند
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل دعوتی است به زندگی کردن در اکنون. حافظ میگوید: نوبهار است، بکوش که دلت خوش باشد، زیرا گلهای بسیاری دوباره خواهند شکفت و تو آن روز زیر خاک خواهی بود. این بیت شاهد فال توست و پیامی روشن دارد: فرصتی که امروز داری، همیشه نمیماند. حافظ نمیگوید با چه کسی بنشین یا چه کنی، بلکه میگوید اگر زیرک و دانا باشی، خودت میدانی. یعنی پاسخ پرسشت در دل خودت است و فقط باید جرئت عمل کردن داشته باشی. او هشدار میدهد که غصه دنیا نقد عمرت را بیهوده میبرد، اگر شب و روز در فکر مشکلات بمانی. همچنین میگوید هرچند راه تا دوست پر از بیم است، اگر منزل را بشناسی، رفتن آسان میشود. فال تو نشان میدهد زمان دودلی به پایان رسیده است. کاری را که مدتها به تأخیرش انداختهای آغاز کن و با دلی شاد و ذهنی روشن، از فصل تازه زندگیات بهره ببر.
راهنمایی برای نیت شما
تصمیمی را که مدتهاست به تأخیر انداختهای، همین هفته عملی کن. نگرانی بیش از اندازه را کنار بگذار و به داشتههای امروزت توجه کن. پیش از حرکت، مقصدت را روشن کن تا راه آسانتر شود. برای شادی خودت هم وقت بگذار؛ دل خوش، نیروی پیش رفتن را چند برابر میکند.