دیوان حافظ · غزل ۴۶۰
فال حافظ غزل ۴۶۰: سلیمی منذ حلت بالعراق
مضمون: غنیمت همراهی نیکان
سلیمی منذ حلت بالعراق
ألاقی من نواها ما ألاقی
الا ای ساروان منزل دوست
إلی رکبانکم طال اشتیاقی
خرد در زندهرود انداز و می نوش
به گلبانگ جوانان عراقی
ربیع العمر فی مرعی حماکم
حماک الله یا عهد التلاقی
بیا ساقی بده رطل گرانم
سقاک الله من کأس دهاق
جوانی باز میآرد به یادم
سماع چنگ و دست افشان ساقی
می باقی بده تا مست و خوشدل
به یاران برفشانم عمر باقی
درونم خون شد از نادیدن دوست
ألا تعساً لأیام الفراق
دموعی بعدکم لا تحقروها
فکم بحر عمیق من سواق
دمی با نیکخواهان متفق باش
غنیمت دان امور اتفاقی
◆ بیت شاهد فال
بساز ای مطرب خوشخوان خوشگو
به شعر فارسی صوت عراقی
عروسی بس خوشی ای دختر رز
ولی گه گه سزاوار طلاقی
مسیحای مجرد را برازد
که با خورشید سازد هموثاقی
وصال دوستان روزی ما نیست
بخوان حافظ غزلهای فراقی
معنی واژههای دشوار
- ساروان
- ساربان، راننده کاروان شتر
- زندهرود
- رودخانه اصفهان، زایندهرود
- گلبانگ
- آواز بلند و خوش
- رطل گران
- پیمانه بزرگ شراب
- کأس دهاق
- جام لبالب و پر
- تعساً لأیام الفراق
- نفرین بر روزهای جدایی
- دختر رز
- شراب، فرزند تاک
- هموثاقی
- همخانگی، همحجره بودن
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل آمیزهای از فارسی و عربی است و دلتنگی شاعری را بازمیگوید که یارش، سلیمی، به عراق رفته و او از دوریاش رنج میبرد. حافظ به ساروان کاروان میگوید که اشتیاقم به سواران شما به درازا کشیده است. او از بهار عمری یاد میکند که در چراگاه حریم یار گذشت و برای روزگار دیدار دعا میکند. یاد جوانی، سماع چنگ و دستافشانی ساقی، دل او را خون کرده و بر روزهای فراق نفرین میفرستد. اما در میان این حسرت، بیتی حکیمانه میدرخشد که شاهد فال توست: دمی با نیکخواهان همدل باش و پیشامدهای اتفاقی را غنیمت بدان. یعنی در روزهای دوری و انتظار، تنها نمان و از فرصتهای کوچک همراهی با دوستان خیرخواه بهره ببر. حافظ میگوید اشکهایم را کوچک نشمارید، که بسا دریای ژرف که از جویهای کوچک پدید آمده است. پس این فال به تو میگوید غم فراق را با همدلی دوستان سبک کن و فرصتهای پیش آمده را از دست نده.
راهنمایی برای نیت شما
اگر از کسی یا جایی دور ماندهای و دلتنگی، خودت را منزوی نکن. با دوستان خیرخواه وقت بگذران و از دیدارهای ساده و پیشامدهای خوش استقبال کن. کارهای کوچک روزانه را دستکم نگیر؛ همین جویهای کوچک، روزی دریایی میسازند. شادیهای اتفاقی را غنیمت بشمار.