دیوان حافظ · غزل ۴۶۳
فال حافظ غزل ۴۶۳: سلام الله ما کر اللیالی
مضمون: دعا و پناه الهی
سلام الله ما کر اللیالی
و جاوبت المثانی و المثالی
علی وادی الأراک و من علیها
و دار باللوی فوق الرمال
دعاگوی غریبان جهانم
و أدعو بالتواتر و التوالی
به هر منزل که رو آرد خدا را
نگه دارش به لطف لایزالی
◆ بیت شاهد فال
منال ای دل که در زنجیر زلفش
همه جمعیت است آشفته حالی
ز خطت صد جمال دیگر افزود
که عمرت باد صد سال جلالی
تو میباید که باشی ور نه سهل است
زیان مایه جاهی و مالی
بر آن نقاش قدرت آفرین باد
که گرد مه کشد خط هلالی
فحبک راحتی فی کل حین
و ذکرک مونسی فی کل حال
سویدای دل من تا قیامت
مباد از شوق و سودای تو خالی
کجا یابم وصال چون تو شاهی
من بدنام رند لاابالی
خدا داند که حافظ را غرض چیست
و علم الله حسبی من سؤالی
معنی واژههای دشوار
- ما کر اللیالی
- تا شبها از پی هم میآیند؛ یعنی همیشه
- وادی الأراک
- دره درختان اراک در سرزمین عرب
- التواتر و التوالی
- پیاپی و پشت سر هم
- لایزال
- بیزوال، جاودان
- جمعیت
- آرامش خاطر، دلجمعی
- سال جلالی
- تقویم خورشیدی ملکشاهی
- سویدا
- نقطه سیاه دل، کانون دل
- لاابالی
- بیپروا، بیقید
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل با سلامی آغاز میشود که تا شبها از پی هم میآیند و تا نغمه ساز پاسخ میدهد، پایدار است؛ سلامی بر وادی اراک و ساکنانش و بر خانهای در ریگزار. حافظ خود را دعاگوی غریبان جهان میخواند که پیوسته و پیدرپی دعا میکند. بیت شاهد فال تو دعایی است برای عزیزی دور: خدایا، به هر منزل که رو آورد، او را به لطف بیزوالت نگه دار. این بیت نشان میدهد نیت تو شاید با سلامت و آرامش کسی گره خورده که از تو دور است یا در سفر. حافظ به دل خود میگوید ناله مکن، که در زنجیر زلف یار، همه آشفتگیها عین آرامش است. و حکیمانه میافزاید: تو باید باشی؛ وگرنه زیان مال و مقام آسان است. یعنی آنچه اصل است، بودن عزیزان است، نه دارایی. در پایان حافظ میگوید خدا میداند غرض من چیست و علم او مرا از پرسیدن بینیاز میکند. پس نیتت را به خدا بسپار؛ او از حال تو آگاه است.
راهنمایی برای نیت شما
برای عزیزانت، بهویژه آنان که دورند، دعا کن و جویای حالشان باش. زیانهای مالی یا از دست دادن موقعیت را بیش از اندازه بزرگ نکن؛ سلامتی و حضور کسانی که دوستشان داری، سرمایه اصلی است. نگرانیهایت را با خدا در میان بگذار و دلت را آرام نگه دار.