دیوان حافظ · غزل ۸
فال حافظ غزل ۸: ساقیا برخیز و درده جام را
مضمون: صبر و رسیدن به کام
ساقیا برخیز و درده جام را
خاک بر سر کن غم ایام را
ساغر می بر کفم نه تا ز بر
برکشم این دلق ازرقفام را
گرچه بدنامیست نزد عاقلان
ما نمیخواهیم ننگ و نام را
باده درده چند از این باد غرور
خاک بر سر نفس نافرجام را
دود آه سینه نالان من
سوخت این افسردگان خام را
محرم راز دل شیدای خود
کس نمیبینم ز خاص و عام را
با دلارامی مرا خاطر خوش است
کز دلم یک باره برد آرام را
ننگرد دیگر به سرو اندر چمن
هرکه دید آن سرو سیماندام را
صبر کن حافظ به سختی روز و شب
عاقبت روزی بیابی کام را
◆ بیت شاهد فال
معنی واژههای دشوار
- دلق
- جامه پشمینه وصلهدار درویشان، خرقه
- ازرقفام
- به رنگ کبود و نیلگون؛ رنگ جامه صوفیان
- نافرجام
- بدعاقبت، بیسرانجام
- افسردگان خام
- بیذوقان سرد و ناپخته
- شیدا
- شیفته، عاشق بیقرار
- دلارام
- معشوقی که مایه آرامش دل است
- سیماندام
- دارای تنی سپید و درخشان چون نقره
- کام
- آرزو، مراد
تفسیر فال
ای صاحب فال، حافظ در این غزل از ساقی میخواهد برخیزد و جام دهد تا غم روزگار را خاک بر سر کند. او از دلق کبود ریا و از باد غرور خسته است و میخواهد نفس سرکش را رام کند. در میانه غزل از تنهاییای میگوید که هیچ محرم رازی از خاص و عام برایش نمانده است؛ شاید تو نیز این روزها احساس کنی کسی حال دلت را نمیفهمد. با این همه، دل او با دلارامی خوش است که آرامش را از دلش ربوده، و هر که آن سرو سیماندام را ببیند دیگر به سرو چمن نمینگرد. بیت شاهد فال تو بیت پایانی است: ای حافظ، در سختی روز و شب صبر کن که سرانجام روزی به کام خواهی رسید. این فال وعده گشایش میدهد، اما گشایشی که بر شکیبایی بنا شده است. آنچه میخواهی در راه است، به شرط آنکه در این فاصله نه خودت را ببازی و نه به بیحوصلگی تن دهی.
راهنمایی برای نیت شما
روزهای سختی را پشت سر میگذاری، اما این حال ماندگار نیست. صبر کن، ولی صبرت فعال باشد: کارهای روزمرهات را منظم نگه دار، با یک نفر مورد اعتماد درد دل کن و غرور را کنار بگذار. از تصمیمهای عجولانه از سر دلتنگی بپرهیز؛ نتیجه کار با شکیبایی تو شیرینتر خواهد شد.