دیوان حافظ · غزل ۸۲
فال حافظ غزل ۸۲: آن ترک پری چهره که دوش از بر ما رفت
مضمون: اندوه هجران و دعا
آن ترک پری چهره که دوش از بر ما رفت
آیا چه خطا دید که از راه خطا رفت؟
تا رفت مرا از نظر آن چشم جهانبین
کس واقف ما نیست که از دیده چهها رفت
بر شمع نرفت از گذر آتش دل دوش
آن دود که از سوز جگر بر سر ما رفت
دور از رخ تو دم به دم از گوشه چشمم
سیلاب سرشک آمد و طوفان بلا رفت
از پای فتادیم چو آمد غم هجران
در درد بمردیم چو از دست دوا رفت
دل گفت وصالش به دعا باز توان یافت
عمریست که عمرم همه در کار دعا رفت
◆ بیت شاهد فال
احرام چه بندیم؟ چو آن قبله نه این جاست
در سعی چه کوشیم؟ چو از مروه صفا رفت
دی گفت طبیب از سر حسرت چو مرا دید
هیهات که رنج تو ز قانون شفا رفت
ای دوست به پرسیدن حافظ قدمی نه
زان پیش که گویند که از دار فنا رفت
معنی واژههای دشوار
- ترک
- کنایه از معشوق زیباروی
- خطا
- اشتباه؛ نیز نام سرزمینی در شمال چین
- سرشک
- اشک
- احرام بستن
- پوشیدن جامه حج و آغاز مناسک آن
- سعی
- رفتوآمد میان کوه صفا و مروه در حج
- هیهات
- دریغا، چه دور است
- قانون شفا
- اشاره به دو کتاب ابن سینا؛ نیز قاعده درمان
- دار فنا
- دنیا، سرای نابودی و گذر
تفسیر فال
ای صاحب فال، این غزل نغمه دلتنگی است. حافظ از یاری پریچهره میگوید که دیشب از کنارش رفت و میپرسد چه خطایی دید که چنین راه جدایی گرفت. از آن پس، سیلاب اشک از گوشه چشمش جاری است و دودی که از سوز جگرش برخاست، حتی بر شمع نیز نگذشت. شاید تو نیز دوری کسی یا از دست رفتن چیزی عزیز را تجربه میکنی و احساس میکنی هیچکس از درون تو خبر ندارد. بیت شاهد امید را زنده نگه میدارد: دل گفت وصال او را با دعا میتوان بازیافت. حافظ گله میکند که عمرش در دعا گذشته، اما همین پایداری نشان میدهد که امید هرگز از دلش رخت نبسته است. او میگوید وقتی قبله اینجا نیست، احرام چه سود و وقتی صفا از مروه رفته، سعی چه حاصل؛ یعنی معنا در حضور دوست است. در پایان از یار میخواهد پیش از آنکه دیر شود، به احوالپرسیاش قدمی بردارد. فال تو میگوید دل را به دعا و امید گرم نگه دار و از گام نخست برای آشتی نترس.
راهنمایی برای نیت شما
اندوهت را انکار نکن، اما اجازه نده تمام روزهایت را در بر بگیرد. اگر کسی از تو دور شده، پیامی کوتاه و صادقانه بفرست؛ گاهی یک احوالپرسی گره را باز میکند. در کنار آن، با دعا و آرامش درونی دلت را تسکین بده و از دوستان مهربان کمک بخواه. دیر کردن در محبت، پشیمانی میآورد.