پرش به محتوای اصلی
خواب‌نامه

دیوان حافظ · غزل ۸۴

فال حافظ غزل ۸۴: ساقی بیار باده که ماه صیام رفت

مضمون: بازگشت شادی و زندگی

ساقی بیار باده که ماه صیام رفت

درده قدح که موسم ناموس و نام رفت

وقت عزیز رفت بیا تا قضا کنیم

عمری که بی‌حضور صراحی و جام رفت

مستم کن آن چنان که ندانم ز بی‌خودی

در عرصه خیال که آمد کدام رفت

بر بوی آن که جرعه جامت به ما رسد

در مصطبه دعای تو هر صبح و شام رفت

دل را که مرده بود حیاتی به جان رسید

تا بویی از نسیم می‌اش در مشام رفت

◆ بیت شاهد فال

زاهد غرور داشت سلامت نبرد راه

رند از ره نیاز به دارالسلام رفت

نقد دلی که بود مرا صرف باده شد

قلب سیاه بود از آن در حرام رفت

در تاب توبه چند توان سوخت همچو عود؟

می ده که عمر در سر سودای خام رفت

دیگر مکن نصیحت حافظ که ره نیافت

گمگشته‌ای که باده نابش به کام رفت

شنیدن ۱۲ خوانش این غزل در گنجور

معنی واژه‌های دشوار

صیام
روزه؛ ماه رمضان
ناموس و نام
آبرو و شهرت؛ در اینجا ظاهرداری
قضا کردن
به جا آوردن عبادت از دست رفته؛ جبران کردن
صراحی
تنگ شراب گردن‌دار
مصطبه
سکوی بیرون میخانه؛ میکده
دارالسلام
سرای سلامت؛ بهشت
قلب
سکه ناسره و تقلبی
سودای خام
خیال باطل و ناپخته

تفسیر فال

ای صاحب فال، این غزل حال کسی را دارد که دوره‌ای دشوار و خشک را پشت سر گذاشته و اکنون دلش برای شادی پر می‌کشد. حافظ می‌گوید ماه روزه رفت و روزگار ظاهرداری و نام و ننگ هم سپری شد؛ وقت عزیزی که بی‌حضور از دست رفت، باید جبران شود. بیت شاهد نوید روشنی برای توست: دلی که مرده بود، جانی تازه یافت، همین که بویی از نسیم آن باده به مشامش رسید. یعنی روزهای افسردگی و بی‌حاصلی رو به پایان است و نشانه‌ای کوچک کافی است تا شوق زندگی در تو بیدار شود. حافظ در این غزل زاهد مغرور را در برابر رند نیازمند می‌گذارد و می‌گوید غرور به سلامت نرسید، اما رند از راه نیاز به سرای سلامت رسید. پس فروتنی و صداقت راه تو را هموار می‌کند، نه خودنمایی. او همچنین افسوس می‌خورد که عمر در سودای خام گذشت؛ این هشداری است تا از امروز وقتت را صرف چیزهایی کنی که به راستی به دلت جان می‌دهند.

راهنمایی برای نیت شما

دوره سختی را که گذرانده‌ای پایان‌یافته بدان و به خودت اجازه بده دوباره شاد باشی. کارهایی را که به تعویق انداخته‌ای فهرست کن و یکی از آن‌ها را همین هفته آغاز کن. از خیال‌پردازی‌های بی‌حاصل فاصله بگیر و با فروتنی، از کسانی که تجربه بیشتری دارند کمک بخواه.

گرفتن فال تازه

غزل‌های دیگر برای فال